میانجیگری|مدت میانجیگری|موارد میانجیگری|جرایم مشمول میانجیگری

میانجیگری چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی میانجیگری چیست؟ و نکات مهم میانجیگری پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

 مقدمه میانجیگری

میانجیگری
میانجیگری

وقتی بین اشخاص مشکلی به وجود می آید آن ها به منظور رفع مشکل ممکن است  به مراجع قضایی مراجعه نمایند. اما باید شرایط به چه  ترتیب باشد؟ به طور کلی اشخاص آیا برای حل مشکل ضرورت دارد که به مراجع قضایی رجوع کنند؟ یا آن ها خودشان این توانایی را دارند که مشکل را به واسطه ی شیوه  ی دیگری حل و فصل کنند. در قدیم زمانی که مشکلی بین افراد احراز می‌شد عموماً فردی در قالب ریش سفید با تجارب بسیار زیاد بین آن ها میانجیگری و ریش سفیدی می‌کرد و به همین ترتیب مشکلات آن ها حل و فصل می شد. با عنایت به این که در گذشته دادگستری عمومی نبود یک قدرت مرکزی جاری نبود. ریش سفیدها بودند که مشکلات را رفع می کردند و بین اشخاص داوری نموده و اختلافات را حل و فصل می کردند.

ریش سفید که به این موضوع وارد می‌شد عموماً به انتخاب دو طرف اقدام به این عمل می نمود. در نهایت بی طرفی بین آن ها میانجیگری می‌کرد و بهترین شیوه با کمترین هزینه و بدون آن که زمان زیادی را تلف کند در اختیار دو طرف می گذاشت. در سال ۱۳۹۲ نهادی با عنوان میانجی گری وارد قانون آیین دادرسی کیفری شد که از نظر قانونی رسمی دانسته شده است. در واقع این نهاد همان کاری را انجام می دهد که در گذشته های دور ریش سفیدان این عمل را انجام می دادند. البته باید اشاره کرد که پیش از این که میانجیگری وارد قانون شود در عمل این اقدام انجام نشده است و فقط در سال ۱۳۹۲ از سوی قانونگذار تصویب شده است.

مفهوم میانجیگری

میانجی در لغت به معنای صلح بین دو نفر یا قرار دادن واسطه ی صلح و سازش و برقراری آشتی و تفاهم بین دو شخص می باشد. اما در اصطلاح حقوقی میانجیگری در موضوعات کیفری بین متهم و بزه دیده با اداره ی فردی در قالب میانجیگر در موضوعاتی مانند دلیل ارتکاب جرم و آثار ارتکاب جرم و نیز نتایجی که جرم به دنبال داشته است و در مورد شیوه های جبران ضرر و زیان حاصل از آن جرم  هم در یک محیط ویژه گفتگو می‌کند و تلاش بر صلح و سازش میان آن ها می شود.  این گفتگو یا به صلح خاتمه پیدا می کند یا به عدم صلح و سازش. اگر منتهی به صلح شود حقوق و تعهدات اصحاب دعوا نیز معین می گردد.  اما اگر دو طرف صلح و سازش نکنند میانجیگری اثری نخواهد داشت.

میانجیگری
میانجیگری

عنصر قانونی میانجیگری

قبل از آن که نهاد میانجیگری در سال ۱۳۹۲ به تصویب برسد ، در هیچ کدام از قوانین ایران به این موضوع پرداخته نشده است. اما بعد از آن که در قانون آیین دادرسی کیفری در سال ۱۳۹۲ این موضوع به تصویب رسید و در سال ۱۳۹۴ مورد اصلاح قرار گرفت. تغییرات قابل توجهی در قانون انجام شد و میانگین دیگری برای دفعه ی اول در قانون آیین دادرسی کیفری در زیر ماده ی ۸۲ این قانون به رسمیت شناخته شد.

موارد میانجیگری

همان طور که مشخص است مجازات‌هایی که در قانون مجازات اسلامی مورد نظر قرار گرفته است شامل حدود و قصاص و دیات و تعزیرات می باشد از بین مجازات هایی که در قانون مجازات اسلامی جاری شده است. فقط در مورد تعزیرات امکان دارد که دعوا را به میانجی‌گری رجوع داد. البته در مورد تعزیرات هم باید تفکیک هایی را در نظر گرفت و نمی توان به شکل کلی اشاره داشت که در همه ی تعزیرات امکان اجرای دعوا به میانجیگری برقرار است.

بر اساس ماده ی ۸۲ قانون آیین دادرسی کیفری که در مورد موضوع میانجیگری شرح داده شده است مقرر شده که فقط در جرایم تعزیری درجه ی ۶ تا ۸ که مجازات آن ها امکان تعلیق را دارد می تواند به میانجیگری ارجاع داده شود. پس با این توضیح معلوم می‌شود که از ۸ درجه مجازات تعزیری وی که برای جرایم تعزیری بر اساس قانون مجازات اسلامی در نظر گرفته شده است و فقط مجازات های تعزیری درجه ۶ تا ۸ که در مورد آن ها مجازات خفیف تری اعمال می‌شود میانجیگر قابل جاری شدن خواهد بود. البته این نکته را هم باید یادآور شد که در همین ماده برای سه درجه ۶ و ۷ و ۸ مجازات های تعزیری به منظور میانجیگری شرایط دیگری نیز در نظر گرفته شده است و آن این که این مجازات‌ها باید امکان تعلیق داشته باشد. اگر این مجازات‌ها غیر قابل تعلیق باشد امکان ارجاع آن ها برای میانجیگری برقرار نیست .

جرایم مشمول میانجیگری

-زندان بیشتر از ۶ ماه تا ۲ سال.

-جریمه نقدی بیشتر از بیست میلیون ریال تا ۸۰ میلیون ریال.

-شلاق ۳۱ تا ۷۴ ضربه و تا ۹۹ ضربه در جرایم منافی عفت.

-محرومیت از حقوق اجتماعی بیشتر از ۶ ماه تا ۵ سال.

-ممنوعیت از صدور دسته ای از اسناد تجاری به وسیله ی اشخاص حقوقی نهایتاً تا مدت پنج سال.

-ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی نهایتاً تا مدت پنج سال.

-انتشار حکم قطعی در رسانه ها.

– ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی و اجتماعی برای اشخاص حقوقی نهایتاً تا مدت ۵ سال.

این جرایم جرایمی می باشد که مجازات تعزیری آن ها درجه ۶ است.

-زندان از ۹۱ روز تا ۶ ماه.

-جریمه ی نقدی بیشتر از ۱۰ میلیون ریال تا ۲۰ میلیون ریال.

– شلاق از ۱۱ ضربه تا ۳۰ ضربه .

– محرومیت از حقوق اجتماعی تا ۶ ماه.

این جرایم از دسته جرایم تعزیری درجه ۷ به شمار می آورد.

میانجیگری
میانجیگری

-زندان تا سه ماه.

-جزای نقدی تا ۱۰ میلیون ریال.

و شلاق تا ۱۰ ضربه.

این جرایم از جرایم تعزیری درجه ۸  محسوب می شود.

خصوصیات جرایم تعزیری درجه شش و هفت و هشت

همان طور که پیشتر اشاره شد در مورد این جرایم امکان  ارجاع به نهاد میانجی‌گری وجود دارد. اما باید در همین جا ذکر کرد که این جرایم دارای چه خصوصیاتی هستند. در جرایم تعزیری درجه شش و هفت و هشت که مجازات آن ها امکان تعلیق را دولت مرجع قضایی قادر است به تقاضای متهم و با تراضی شخص بزه دیده یا مدعی خصوصی تامین مناسب را دریافت دارد و حداکثر دو ماه به متهم فرصت بخشد تا به منظور دریافت گذشت شاکی و جبران ضرر و زیان حاصل از جرم وارد عمل شود.

به علاوه مقام قضایی این امکان را دارد که به منظور برقراری صلح و سازش بین اصحاب دعوا موضوع را با تراضی با آن ها به شورای حل اختلاف یا شخص یا موسسه به منظور میانجیگری واگذار کند. مدت میانجیگری بیشتر از ۳ ماه می باشد. این مهلتی که در مورد میانجیگری داده شده است در صورت لزوم تنها برای یک دفعه ذکر شده است که  امکان تمدید را خواهد داشت. چنان چه شاکی گذشت نماید و موضوع از دسته جرایمی باشد که امکان گذشت در مورد آن وجود دارد قرار موقوفی تعقیب صادر خواهد شد.

در موارد دیگر چنان چه شاکی گذشت نماید یا ضرر و زیان او مورد جبران قرار بگیرد یا در مورد پرداخت آن بین او و متهم توافقی به وجود بیاید و متعهد پیشینه ی کیفری موثری داشته باشد مقام قضایی قادر است بعد از دریافت توافق متهم تعقیب او را از ۶ ماه تا ۲ سال به تعلیق بیندازد. در این شرایط مقام و مرجع قضایی متهم را به اجرای دسته‌ای از دستورات موضوع ماده مسئول می‌کند.

مدت میانجیگری

با توجه به ماده ۸۲ قانون آیین دادرسی کیفری مدّتی که به منظور میانجیگری تعیین شده است سه ماه در نظر گرفته شده است که این مدت را می‌توان برای یک دفعه طی همین مدت تمدید کرد. بنابراین بعد از این مدت در شرایطی که شاکی از شکایت خود صرف نظر کند و وجهه ی خصوصی جرم از جنبه عمومی آن بیشتر باشد تعقیب متهم متوقف می شود و چنان چه جرم غیرقابل گذشت بوده و جنبه عمومی آن پر رنگ تر از جنبه خصوصی آن باشد و متهم نیز پیشینه کیفری موثر نداشته باشد. مقام قضایی قادر است توافق متهم را جلب نموده و تعقیب او را معلق کند و در ازای آن متهم را ضرورت انجام بخشی از دستورات قضایی نماید.

مرجع صالح میانجیگری

میانجیگری
میانجیگری

با عنایت به ماده ی ۸۲ قانون آیین دادرسی کیفری شورای حل اختلاف و شخص یا موسسه میانجیگری قادر هستند به این موضوع وارد شود و این که کدام مرجع صالح برای رسیدگی  به موضوع بوده و قادر است میانجیگری کند منوط به توافق و تراضی اصحاب دعوا است. بعد از آن که ماده ی ۸۲ قانون آیین دادرسی کیفری به تصویب رسید به منظور از این که استفاده ی بهتر و کارایی بیشتری داشته باشد. آیین‌نامه‌ای هم در جوار آن به تصویب ریاست قوه قضاییه در آمد که در این آیین نامه درج شده که میانجیگر قادر است شخص یا موسسه میانجیگری یا شورای حل اختلاف باشد. شورای حل اختلاف در شهرها و استان ها قرار داشته و تکالیف مختلفی بر عهده دارد. از جمله تکالیف آن ها میانجی گری می باشد.

خصوصیات میانجیگر

مقصود از شخص میانجیگر شخصی می باشد که دو طرف دعوا با توافق هم آن را در قالب میانجیگر میان خود بر می گزینند و آن شخص بدون ترس و بی طرف به میانجی‌گری بین آن ها می‌پردازد. بر اساس آیین نامه میانجیگری شخص میانجیگر باید مورد اعتماد دو طرف باشد و دارای تابعیت ایرانی بوده و نیز حداقل ۲۵ سال سن را دارا باشد و نیز قادر است از اشخاص مورد اعتماد محلی یا دانش  آموختگان رشته علوم تربیتی و روانشناسی باشد.