استرداد هدایای دوران نامزدی| شرایط استرداد هدایای دوران نامزدی|مدارک ضروری

استرداد هدایای دوران نامزدی چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی استرداد هدایای دوران نامزدی چیست؟و شرایط استرداد هدایای دوران نامزدی پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه استرداد هدایای دوران نامزدی

استرداد هدایای دوران نامزدی
استرداد هدایای دوران نامزدی

نامزدی از لحاظ قانونی با عقد نکاح فرق می کند. به بیان دیگر به طور مطلق دارای آثار نکاح نمی باشد. نامزدی ناشی از خواستگاری مرد و توافق زن برای ازدواج و توافق آن ها برای ازدواج با هم می باشد. آن چه که باید مورد توجه قرار داد آن است که حتی اگر قراردادی در مورد وعده ازدواج و نامزدی کتباً نگارش شده باشد و در مورد موضوعات مالی مانند مهریه و مانند آن هم توافق و تراضی صورت گرفته باشد، باز هم این نامزدی دارای شرایط الزام‌آور شدن نکاح نمی باشد

مفهوم نامزدی

نامزدی قرارداد یا وعده ی ازدواج می باشد که بین دو شخص با هدف ازدواج در آینده منعقد می‌شود. اما باعث پیوند زناشویی میان آن دو نخواهد شد. در حقیقت نخستین گامی که قبل از عقد ازدواج بین زن و مرد صورت می گیرد نامزدی خواهد بود. این دوره شامل دوره ای می باشد که مراسم خواستگاری در آن صورت می‌گیرد. اما هنوز خطبه ی عقد بین دو طرف انجام نشده است .

بنابراین باید در نظر داشت که از نظر قانونی بر اساس ماده ی ۱۰۳۰ تا ۱۰۴۰قانون مدنی در دورانی که هنوز پیوند زناشویی برقرار نشده است با دوران عقد نکاح که فاصله ی بین عقد ازدواج آغاز زندگی مشترک است نباید به اشتباه فرض نمود. بنابراین این حرکت زن و شوهر تا وقتی که خطبه عقد خوانده نشده است این امکان را دارند که از ازدواج خودداری کنند و طرف دیگر قادر نیست به هیچ عنوان او را مجبور به ازدواج نماید.

شرایط استرداد هدایای دوران نامزدی

ممکن است این سوال به ذهن متصور شود که وضعیت هدایای دوران نامزدی به چه صورت در می آید. یکی از مشکلات خیلی از اشخاص بعد از از بین رفتن قرار ازدواج یا به هم خوردن نامزدی و همچنین طلاق در دوره ی عقد ازدواج مشکلاتی مثل استرداد هدایای نامزدی و هدایای دوره عقد نکاح است. مثل حلقه ی ازدواج و سرویس طلا و آینه و شمعدان دان و مانند مواردی که دارای ارزش بسیاری می باشد.

نکته‌ای که باید در نظر داشت آن است که چنان چه پیوند زناشویی به سبب خود یکی از دو نامزد بر هم بخورد و باعث ازدواج  نشود قیمت هدایا را نیز نمی توان درخواست نمود. اما وقتی عین هدایا موجود باشد امکان درخواست و مطالبه ی آن میسر است . پس باید بین هدایایی که عین آن ها وجود دارد و هدایایی که از بین رفته است تفاوت گذاشت.

استرداد هدایای دوران نامزدی
استرداد هدایای دوران نامزدی

نکته ی دیگری که باید در این خصوص به آن اشاره کرد آن است که چنان چه در دوره ی نامزدی یکی از نامزدها از دنیا برود این امکان وجود ندارد که از این قوانین بهره برد و ماده های ذکر شده در مورد استرداد هدایای نامزدی فقط مخصوص دوران نامزدی می باشد و دوره عقد نکاح را در بر نمی گیرد. مثلاً اگر این مطلب کشف شود که تحویل طلا و جواهراتی که برای زن خریده شده در قالب هدایا در اختیار شخص مقابل قرار داده شده است در صورت اول با عنایت به ماده ی ۸۰۳ قانون مدنی و رعایت بند های آن و در شکل دوم با عنایت به مقررات راجع به عاریه ای بودن امکان استرداد آن وجود دارد. ثانیاً چنان چه به اثبات برسد که اشیای مذکور به شکل هدیه رد و بدل گردیده است در این صورت نمی توان آن را پس داد.

با این استناد چنان چه مرد هدایایی را که در دوره ی عقد خریداری کرده و بخشش نموده است و فاکتور خرید آن ها را دارد قادر است دادخواست رجوع از هبه و استرداد طلا را نسبت به زن به دادگاه تسلیم نماید. اما باید در نظر داشت منوط بر آن که هبه معوض نگرفته باشد و عین مال هبه شده هنوز در اختیار زن و مالکیت قرار داشته باشد که در این شرایط امکان استرداد آن وجود دارد.

انواع هدایای دوران نامزدی

هدایای دوران نامزدی قابل تقسیم به دو شکل مصرف شدنی  و هدایای غیر مصرفی می باشد:

هدایای مصرف شدنی

اصولا هدایای دوران نامزدی به دو قسمت قابل تقسیم است. هدایایی که با مصرف کردن از بین خواهد رفت مانند عطر و مواد خوراکی و پوشاک و گل و شیرینی و مانند آن. در حقیقت این هدایا با هدف استفاده کردن و به کار برده شدن به شخص مقابل اعطا می شود. بنابراین از روی عادت این هدایا نگهداری نشده و مورد استفاده قرار می گیرد و اگر نامزدی به هم خورد این امکان وجود ندارد که این هدایا را درخواست کرد.

هدایای غیر مصرفی

دسته ی دوم هدایا هدایایی می باشد که با مصرف کردن آن ها از بین نخواهد رفت. مثل طلا و زیورآلات و اموال منقول مانند زمین و آپارتمان. این دسته از هدایا که عموما نگهداری می شود با یک بار استفاده زایل نخواهد شد و امکان استرداد آن  وجود دارد. چنان چه این هدایا وجود داشته باشد عین آن ها قابل پس گرفتن می باشد و در صورتی که تلف شود، یعنی وقتی که بدون تقصیر فرد باشد قیمت هدایا قابل پس گرفتن نیست. مثلاً وقتی که طلا ها ربوده شود اما چنان چه بر اثر کوتاهی فرد صورت بگیرد مثلاً شخص آن را گم کند قیمت آن ها امکان مطالبه را خواهد داشت.

بر اساس قانون مدنی در ماده ی ۱۰۳۷ قانون مذکر شده است همه ی هدایای دوران نامزدی اگر وصلت و رابطه به هم بخورد باید به شخص مقابل مسترد شود. اما هدایایی که بدون اشتباه منهدم شده باشد امکان استرداد و پس گرفتن را نخواهد داشت و نمی‌توان آن را درخواست کرد. پس به شکل کلی باید گفت دسته ی اول هدایایی که قابل استفاده است، غیر قابل مطالبه  و دسته ی دوم که امکان مصرف شدن آن ها وجود ندارد قابل درخواست می باشد.

استرداد هدایای نامزدی منجر به ازدواج

استرداد هدایای دوران نامزدی
استرداد هدایای دوران نامزدی

از جمله موضوعاتی که بر اساس بند ۲ ماده ی ۸۰۳ قانون مدنی رجوع به هبه را میسر می سازد موردی  می‌باشد که هبه ی معوض بوده است. این نکته را باید در نظر داشت که عوض هبه  امکان دارد از نوع مادی و معنوی واقع شود. در حقیقت نظر اکثریت در رویه ی قضایی بر آن است که با احراز عقد ازدواج دیگر امکان رجوع به هدایای نامزدی ممکن نیست. چون قضات هدایایی که بعد از  عقد ازدواج اعطا شده است  با این اوصاف هبه  ی معوض می شناسند و امکان رجوع  به آن  ها وجود ندارد.

استرداد هدایای نامزدی منجر به عدم ازدواج

در این خصوص بر اساس قانون هر یک از دو نامزد چنان چه نامزدی زایل شود و باعث ازدواج نشود، هدایایی که به شخص دیگر یا به پدر و مادر او اهدا شده است می ‌تواند درخواست کند و پس بگیرد. در این خصوص اگر قسمتی از هدایا وجود نداشته باشد این امکان وجود دارد که قیمت آن ها پرداخت گردد.

رسیدگی به دادخواست استرداد هدایای نامزدی

در مورد اقامه ی دادخواست مطالبه ی هدایای دوران نامزدی به وسیله ی وکیل خانواده، بدین ترتیب به آن رسیدگی خواهد شد که هر یک از دو طرف دارای اختیار هستند که در مقابل طرف دیگر دادخواست خود را اقامه کنند و هدایای خویش را درخواست نمایند. اما در گام اول باید ضرورتاً اسناد و شواهدی که دلیل بر مالکیت و خریداری او  باشد به مرجع قضایی تسلیم کند و به دنبال آن جهات و اسبآبی که آن هدیه به طرف دیگر داده شده است نیز باید پیوست دادخواست شود. دادگاه هم در این خصوص به دنبال بررسی اسناد مالکیت در شرایطی که اهدای هدیه کشف شود و وجود داشته باشد رای به استرداد عین اموال و اگر وجود نداشته باشد رای به پرداخت قیمت آن ها صادر می کند.

جز این که هدایا از دسته موارد مصرف شدنی باشد و بدون کوتاهی طرف مقابل زایل شده باشد که در این مورد دادگاه صالح، شورای حل اختلاف ویژه ی دعاوی خانوادگی و یا دادگاه خانواده محل سکونت خوانده دعوا است و با عنایت به عدم پیوند زناشویی بین زن و شوهر دادخواست فقط باید در محل اقامت طرف مقابل اقامه شود.

مدارک ضروری استرداد هدایای نامزدی

از دسته اسنادی که به منظور ثبت دادخواست در مطالبه و تقاضای هدایای دوره نامزدی ضرورت دارد یکی ارائه فاکتورها و دلایل موجود بر مالکیت آن اموال می باشد و دوم اسناد و قراین و دلایل اهدای آن هدایا به شخص مقابل می باشد که در این خصوص شهادت شهود هم از جمله اسباب مورد استناد تلقی می شود. نکته‌ای که باید یادآوری کرد آن است که اقامه ی این دادخواست مثل سایر دعاوی نیازمند آن است که شخص در سامانه ی ابلاغیه ی الکترونیکی ثنا ثبت نام نماید و دادخواست خود را به واسطه ی دفاتر خدمات قضایی بفرستد.

استرداد هدایای دوران نامزدی
استرداد هدایای دوران نامزدی

ماهیت حقوقی هدایای نامزدی

به طور کلی ماهیت حقوقی هدایای نامزدی با هدایایی که در دوره ی عقد نکاح  بین زن و مرد رد و بدل می‌شود فرق می‌کند. بر اساس ماده ی ۱۰۳۷ و ۱۰۳۸ قانون مدنی مقرر شده است که هر یک از زن و شوهری که نامزد هستند قادر اند اگر وصلت به هم بخورد هدایایی را که به طرف مقابل یا پدر و مادر او به منظور پیوند زناشوئی اعطا کرده اند درخواست کنند. چنان چه این هدایا وجود نداشته باشد باید قیمت هدایا را بپردازند. در صورتی که هدایا از جمله هدایایی باشد که از روی عادت نگهداری شود جز این که آن هدایا بدون کوتاهی طرف مقابل از بین رفته باشد مفادی که در این ماده درج شده است از نظر رجوع به قیمت در جایی که یکی از نامزدها فوت کند جاری نخواهد شد