جرح و تعدیل شاهد|شرایط قانونی شهادت|مهلت جرح شاهد

جرح و تعدیل شاهد چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی جرح و تعدیل شاهد چیست؟ و نکات مهم جرح و تعدیل شاهد پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

تعریف قانون از جرح و تعدیل شاهد

جرح و تعدیل شاهد
جرح و تعدیل شاهد

در قانون آیین دادرسی مدنی از جرح و تعدیل تعریفی به عمل نیامده است و آن را به آیین دادرسی کیفری ارجاع داده است. بر طبق قانون آیین دادرسی کیفری، جرح گواه عبارت است از ادعای فقدان یکی از شرایطی که قانون برای شاهد مقرر کرده است و از ناحیه طرفین دعوا صورت می گیرد . بنابراین ، در صورتی که شاهدی به دادگاه معرفی شده باشد، ولی شرایطی که برای شاهد در قانون ذکر شده را دارا نباشد ، طرف مقابل می تواند به اصطلاح حقوقی این شاهد را جرح نماید تا به شهادت وی اعتبار شهادت شرعی داده نشود .

البته پس از جرح گواه در دادگاه توسط شخص ، طرف مقابل نیز می تواند با معرفی شاهد ، عدالت گواه معرفی شده را اثبات نماید که به آن تعدیل گواه نیز می گویند . ” در صورت ردّ شاهد از طرف دادگاه یا ایراد جرح توسط مدعی علیه ، مدعی می تواند برای اثبات صلاحیت شاهد ، اقامه دلیل نماید که در این صورت دادگاه مکلف است به درخواست وی رسیدگی کند ” .

مشاور حقوقی آنلاین می گوید: مدت زمان جرح و تعدیل شهود بر طبق قانون جرح و تعدیل شهود باید قبل از شهادت معین شود. ولی اگر بعد از شهادت شهود مواردی که در بالا بیان کردیم وجود داشته باشد، می توان باز هم ایراد جرح مطرح نمود که در این حالت باید تا پیش از صدور حکم به آن رسیدگی کرد.

البته در صورتی که شاهد از سوی دادگاه رد شود و یا طرف مقابل ادعا کند، شاهد موارد جرح و تعدیل را دارد ، کسی که شاهد را معرفی نموده می تواند دلایل خود را برای اثبات صلاحیت شاهد به دادگاه ارائه نماید و دادگاه به آن رسیدگی می کند. همچنین به موجب تبصره ماده ۲۳۴ قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص مهلت جرح گواه، این امکان وجود دارد که طرف دعوا برای جرح گواه از دادگاه تقاضای مهلت نماید که در این صورت دادگاه حداکثر برای مدت یک هفته به او مهلت می دهد.

در حال حاضر شهادت به عنوان شغلی سیاه در جامعه مطرح است. افراد با دریافت مبالغی کم نزد محاکم قضایی رفته و شهاداتی کذب و دروغ ارائه می‌دهند.

برخی اوقات دیده می شود که شاهدانی که برای توضیح و شهادت به دادگاه می ایند، شهاداتی مختلف می‌دهند و از این رو زمانی که مفاد و محتوای کلام شاهدان با هم متعارض باشد، شهادت‌ها باطل و ساقط می‌شوند و قابل قبول نمی‌باشد.

همچنین در قانون قدیم داشتن رابطه خویشاوندی بین شاهد و طرف دعوی یکی از موارد جرح شاهد محسوب می شد اما با توجه به نسخ این قانون ، شهادت خویشاوندان دیگر با منع قانونی مواجه نیست و در حال حاضر داشتن رابطه خویشاوندی جزء موارد جرح شهود محسوب نمی شود . ولی در هر حال ، تشخیص  ارزش و تاثیر شهادت خویشاوندان با دادگاه است و قاضی است که در این مورد تصمیم می گیرد. لذا ممکن است که قاضی تحت عنوان مطلع ، به اظهارات آن ها رسیدگی کند .

شرایط قانونی شهادت

عقل یعنی شاهد نباید مجنون باشد.

ولگرد نباشد به موجب تبصره ۲ ماده ۴۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۹۲ ولگرد به کسی گفته می شود که مسکن و جایگاه یا شغل  مشخصی نداشته باشد. بر طبق ماده ۷۱۲ قانون مجازات اسلامی مجازات ولگرد ۱ تا ۳ ماه حبس است.

جرح و تعدیل شاهد
جرح و تعدیل شاهد

بلوغ شاهد باید که بالغ باشد و شهادت صغیر و یا به عبارت دیگری طفل و کودک برای شهادت واجد شرایط نمی‌باشند. سن بلوغ در دختران ۹ سال تمام قمری و در پسران ۱۵ سال تمام قمری است.

در نظر داشته باشید که بر اساس ماده ۱۷۸ قانون ذکر شده، اگر شاهد زمانی که موضوعی را دیده است غیر بالغ ممیز باشد و زمان بیان و ادای شهادت به سن بلوغ برسد، شهادتش مورد قبول خواهد بود.۴ حلال زاده بودن یعنی شاهد باید از رابطه شرعی بین والدینش به دنیا آمده باشد.

۵ نداشتن نفع شخصی در دعوا شاهد نباید هیچ نفعی در دعوا داشته باشد زیرا نفع شخصی می تواند در هنگام شهادت او را از انصاف دور نماید. باید توجه داشت که بر اساس تبصره ماده ۳۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، رابطه خویشاوندی و خادمیت مانع از ادای شهادت نیست.

عدالت از نظر حقوقی طبق ماده ۱۸۱ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، عادل شخصی است که اهل معصیت و گناه نباشد. بدین ترتیب که به فسق شهرت نداشته باشد و گناه کبیره مرتکب نشود و بر روی گناه صغیره اصرار نداشته باشد. همچنین از نظر فقهی عادل به کسی گفته می شود که گناه کبیره انجام نمی‌دهد.

عدم اشتغال به تکدی گری و گدایی بر اساس ماده ۷۱۲ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات جرم بوده و ۱ الی ۳ ماه حبس دارد.

نداشتن دشمنی با طرفین دعوا در فقه بسیار تاکید شده است که شاهد نباید با طرفی که بر علیه او شهادت می دهد دشمنی داشته باشد. نکته مهمی که در این جا لازم است که بیان کنیم این است که بر وفق تبصره ۲ ماده ۱۷۷ قانون مجازات اسلامی اگر شهادت شاهد به نفع کسی باشد که با او خصومت دارد، از شخص پذیرفته می‌شود.

حال اگر یکی از شرایط بالا در شاهد وجود نداشته باشد، به آن جرح و تعدیل شاهد گفته می .شود

قواعد مربوط به شرایط شاهد جزء قواعد آمره به شمار می آیند، به این معنا که حتما باید همان گونه که در قانون پیش بینی شده است رعایت شوند. در مرحله اول دادگاه باید به آن رسیدگی کند. ولی اگر دادگاه از آن بی اطلاع باشد شخصی که مدعی نبودن یکی از این شرایط در شاهد است، باید آن را اثبات کند.

مهلت جرح شاهد

جرح شاهد تشریفات خاصی ندارد و فقط باید پیش از شهادت شخص باشد مگر این که دلیل جرح ما در زمان شهادت شاهد در دسترس ما نبوده باشد یعنی دلیلی بر اثبات وجود نداشته است.

جرح و تعدیل شاهد
جرح و تعدیل شاهد

در این خصوص این امکان وجود دارد که طرف دعوا برای جرح شاهد از دادگاه تقاضای مهلت نماید که در این صورت دادگاه حداکثر یک هفته به او مهلت خواهد داد.

دفاع در مقابل شهادت کذب

شهادت شهود در دادگاه حقوقی و کیفری یک بینه  و دلیل قانونی  تلقی می شود. با شهادت دو شاهد مرد و یا یک شاهد مرد و دو زن و یا یک شاهد مرد به پیوست قسم  مدعی، خیلی از دعاوی حقوقی و یا ادعاهای مالی را می توان اثبات نمود و به همین سبب موضوع شهادت دروغ در دادگاه ها رایج است و به منظور شهادت که به عنوان مجازات تعیین شده است، باید شیوه دفاع در مقابل شهادت دروغ را توضیح داد.

یکی از مشکلات دادرسی در دادگاه ها شهادت دروغ می باشد. در چنین پرونده هایی خواهان یا خوانده چند گواه و شاهد دروغگو را می آورند و ادعاهای بی پایه و اساس و غیر واقعی را ارائه می کنند تا ادعای خود را اثبات کنند و در این صورت حق شخص مقابل ضایع می شود.

سوال این که روش های اثبات شهادت دروغ چیست و در مقابل شهادت دروغ چگونه می توان دفاعی نمود؟

 جرح شهود یعنی اعتراض به شهادت

اولین راه برای اثبات شهادت دروغ است. جرح شهود یا به عبارتی اعتراض به شهادت به مفهوم اثبات عدم  شرایط  ضروری مورد نظر قاضی در شهود   می باشد. مانند انصاف، عدم اشتغال به تکدی گری، نداشتن سود شخصی در دعوا و مانند آن ها که در قوانین به آن اشاره شده است. اما عموماً این دفاع قابل انجام نیست. زیرا در اصل شهود شرایط کلی را دارا می باشند یا اثبات خلاف آن بسیار پیچیده و سخت است.

شهود معارض

به این مفهوم می‌باشد که شاهدانی که شهادت می دهند، شهادتشان در تعارض با شهادت شهود شخص مقابل قرار می گیرد. وقتی شاهدان معارض، از سوی مدعی علیه به دادگاه آورده می شوند در بعضی از نظریات فقهی مورد قبول نمی باشند. زیرا که شهادت بر عهده مدعی می باشد نه مدعی علیه. با وجود این در قوانینی که در بالا ذکر شد، در مورد استناد به شهود معارض در برابر شهود طرف مقابل منعی نیست.

شکایت کیفری شهادت دروغ

روش دیگر برای باطل کردن آثار حکم صادر شده بر پایه شهادت شهود، شکایت کیفری از شاهدان به عنوان شهادت دروغ بر اساس ماده ۶۵۰ قانون تعزیرات مجازات اسلامی می باشد. نکته قابل توجه این که اگر شاکی قادر باشد با دلیل و سند، دروغ بودن شهادت شاهد و گواه را به اثبات برساند، با همین مدارک قادر خواهد بود در همان دادگاه بدوی از به نتیجه رسیدن شهادت شهود جلوگیری کند.

به هر حال شخصی که علیه او شهادت داده می شود، اعم از این که قادر باشد با روش  هایی از جمله شهود معارض و اثبات تناقض گویی شهود، شهادت شهود را در دادگاه بدوی باطل نماید و یا قادر نباشد آن را بی اثر نماید و حکم به زیان او صادر شود، این امکان را دارد که شکایت کیفری نماید و بعد از به دست آوردن  حکم و رای دادگاه کیفری از رای دادگاهی که با توجه به شهادت شهود به زیان او استناد  شده اعاده دادرسی  بنماید.

جرح و تعدیل شاهد
جرح و تعدیل شاهد

بنابر این با توجه به گفته یوکیل آنلاین تنها روش اثر گذار برای دفاع در مقابل شهادت دروغ و اثبات دروغگویی شاهدان، پرسش در مورد سوالات جزئی راجع به حادثه ی به وقوع پیوسته از شهود و نیز شخص استناد کننده به شهود و مقایسه آن ها با هم می باشد. دادگاه ها اصولاً به سبب وقت کم فقط سوالات کلی را از گواهان می پرسند و این موضوع به نفع شاهدان دروغگو می باشد.

بر اساس ماده ۲۳۸ قانون آیین دادرسی مدنی در دعاوی حقوقی و ماده ۳۲۶ قانون آیین دادرسی کیفری در دعاوی کیفری به شخص مقابل که شهود خود نسبت به او شهادت می دهند حق پرسیدن سوالات از شهود به شکل جداگانه داده می شود. بنابراین باید نسبت به این حق قانونی با زیرکی عمل کرد و شهود باید جداگانه مورد سوال و مواخذه واقع شوند تا سوالات را  به اطلاع یکدیگر نرسانند و به اصطلاح تقلب ننمایند و نیز در ابتدا و پیش از ورود شاهدان به اتاق دادگاه، باید شخص استناد کننده به شاهدان، جریان روز حادثه را به شکل دقیق و کامل شرح دهد و بعد شاهدان وارد شده و مجددا صحبت ها را مورد مقایسه قرار داد. یکبار اظهارات شخص مقابل با شهود او و یک بار شهود با همدیگر.